Haanwijk

De polder Haanwijk ligt ten westen van Harmelen aan de zuidkant van de Oude Rijn. Haanwijk wordt in het westen begrensd door de Haanwijksche Molenvliet. Dit is een oude watergang, die al voor de tijd van de cope-ontginning bestond. Aan de oostzijde wordt Haanwijk begrensd door de Hollandse Kade.
De jurisdictie over Haanwijk wisselde in het verleden nog al. Tot de vijftiende eeuw behoorde het meest tijds bij Holland en daarna meestal bij het Sticht. Afwisselend was dan ook de Haanwijkse Molenvliet en de Hollandse kade de grens tussen Holland en het Sticht.
Aan de zuidzijde van Haanwijk loopt de Rijerscopse wetering, die tijdens de cope-ontginning is ontstaan.
De polder Haanwijk is in de elfde eeuw ontstaan door de systematische cope-ontginning, uitgevaardigd door de Bisschop van Utrecht. De Oude Rijn ten westen van Harmelen werd als basis gebruikt voor het invoeren van de ontginningsblokken van Haanwijk. De vaste kavellengte van 1250 meter werd verkregen door het graven van de afsluitende achterkade, de Rijercopse wetering.
De Hollandse Kade en de al bestaande Haanwijksche Molenvliet vormen de zij-kades van de scheiding van Haanwijk als afwaterings gebied.
Ten zuiden van Haanwijk bleef tussen polder Cattenbroek en de polder Haanwijk nog een driehonderd meter reststrook over; dit wordt een blokland genoemd. Dit blokland is onregelmatig ontgonnen. Een deel hiervan is gevoegd bij Haanwijk.
De kommen konden na de cope-ontginningen in gebruik worden genomen, omdat men de waterstanden enigszins kon beheersen.

In de middeleeuwen stond er een tijdlang een poldermolen aan de Haanwijkse wetering, niet ver vanaf de Oude Rijn. Omstreeks 1900 werd op deze plaats een Amerikaanse windmolen gebouwd. Alle poldermolens en ook de twee Amerikaanse windmolens in de gemeente Woerden zijn in de loop van de tijd verdwenen.
In Haanwijk is tijdens de ontginning een agrarisch bebouwingslint ontstaan, gesitueerd op de zuidelijke, smalle oeverwal, oorspronkelijk een stroomrug van de rivier de Oude Rijn. Deze stroomrug vormde eeuwenlang de enige begaanbare weg in de polder, omdat de kommen vaak blank stonden. Deze weg is Haanwijk genoemd, naar de achterliggende polder. Tussen de Oude Rijn en de weg Haanwijk lag het jaagpad dat van ca 1670 tot rond 1930 als zodanig in gebruik is geweest. Dit jaagpad is op sommige plaatsen nog goed zichtbaar.
De gronden worden voornamelijk als weilanden gebruikt.
Het gehele patroon van Haanwijk is geheel volgens de oorspronkelijke vroeg middeleeuwse cope-ontginning intakt gebleven.

De Oude Rijn langs Haanwijk vormde waarschijnlijk een deel van de Limesweg tussen 50 en 400 na Christus. Door de natte klei- en veengrond is het aannemelijk dat in Haanwijk nog veel restanten van de limesweg aanwezig zijn. Hierdoor is Haanwijk archeologisch en cultuur-historisch een interessant gebied.

Hollandse Kade en natuurgebied De Kievit

De Hollandse kade loopt naar de voormalige daglonerhuisjes), nu tezamen met het omliggende terrein “De Kievit” genoemd. De Hollandse Kade was de vroegere scheiding tussen het Groot-Waterschap Woerden en het Groot-Waterschap Bijleveld en Meerndijk.
De daglonerhuisjes “De Kievit” zijn gebouwd in 1862. Oorspronkelijk stonden er vier huisjes op het terrein. De Oude Rijn ligt hier op ongeveer 300 meter afstand. Tijdens de oorlog 1940-1945 vond inundatie van de polder Haanwijk plaats waarna één van de huisjes wegens instorting moest worden gesloopt.
De bewoners werkten als landarbeiders bij boeren in de omgeving. Zij kregen per dag betaald en werden daarom daggelders genoemd. Omdat er alleen in de zomer voldoende werk was en het inkomen laag, leefden deze mensen onder armoedige omstandigheden. De meeste bewoners vertrokken rond 1930 naar een woning met water, gas en licht in het dorp. De laatste bewoner vertrok in 1978.
Stichting De Kievit heeft in 1992 een natuurterrein van ca. 1,5 ha aangelegd in het weiland achter de huisjes. Dit heeft geleid tot moestuinvakken, kruidenvakken, bijenvakken, boerenhofblommen, en ‘recycling van materiaal’. Er is ook een poel gecreëerd om de amfibieën uit de omgeving een plekje te bieden om te kunnen overleven.
In 1998 zijn de daggelderwoningen gerenoveerd en ingericht voor natuur- en milieueducatie en historisch centrum.
In 2001 is een tweede natuurplas aangelegd. Deze natuurplas zal vooral van waarde zijn voor watervogels. Er zullen zich meer soorten vestigen die in een natte (moeras) biotoop thuishoren bijvoorbeeld kale jonker, ratelaar en rietorchis. Het eiland in de natuurplas zal een gevarieerde moerasvegetatie kunnen opleveren.
Sinds 2003 is het terrein van de Kievit met de daglonerhuisjes eigendom van Het Utrechtse Landschap. Stichting De Kievit en andere instellingen verzorgen activiteiten, zoals open dagen, educatieve bijeenkomsten, excursies van scholen, etc.
In de toekomst maakt een half verhard wandelpad een rondwandeling langs het natuurterrein en de Kievit mogelijk.

waardevolle bebouwing

Haanwijk 1 ***M
Langhuisboerderij “Anna Petronella Hoeve” met rietgedekt zadeldak en een zomerhuis is naar oorspronkelijke toestand herbouwd nadat de boerderij en het bijbehorende zomerhuis in 1977 geheel uitbrandden. De boerderij behoorde in oorsprong tot kasteel Batestein en was later in opdracht van Johannes Hermanus Lensinck (1840-1898) herbouwd.
Haanwijk 15 ***G
Herenboerderij “Eikenstein” dateert oorspronkelijk uit 1882 en is in 1896 voorzien van een nieuw voorhuis met neorenaissance-motieven. Opdrachtgever was familie Van Weede. Deze boerderij heeft een T-vormige plattegrond en bewaart inwendig diverse fraaie ornamenten.
Haanwijk 17 ***G
Deze rietgedekte langhuisboerderij is omstreeks 1860-1880 gebouwd in opdracht van D.J. van der Neut. In 1954 werd een nieuwe hooiberg opgetrokken.
Haanwijk 23 ’t Klaverblad
Kaasboerderij ’t Klaverblad heeft een rijke historie van kaasmakers. De pekelbakken en opslagkamer van oudsher zijn veranderd in rijpingskamers en momenteel wordt er weer/nog steeds kaas gemaakt. Kaasboerderij ’t Klaverblad heeft geen monumentale waarde, maar wordt hier vermeld vanwege het oude ambacht dat nog steeds wordt gecontinueerd.
Haanwijk 31 ***M
Dwarshuisboerderij “Noordborgh” stamt vermoedelijk uit de zeventiende eeuw. De opeenvolgende eigenaren zijn vanaf 1683 bekend. De eerste burgemeester van Harmelen, Gerrit Nicolaas Buddingh, woonde in het begin van de negentiende eeuw op “Noordborgh”.
Het gehele complex bestaat uit herenhuis, boerderij, tuinmanswoning, bedrijfsgebouwen etc. met tuin, boomgaard en landerijen.

 



Print vriendelijke pagina
Kort nieuws

Dorpsplatform Harmelen: actief en betrokken

26 april 2012

Het Dorpsplatform Harmelen bestaat uit een groep enthousiaste mensen die zich inzet voor het wel en wee van hun dorp Harmelen; ook uw dorp!

Het doel van het platform, opgericht in 2005, is gezamenlijk te werken aan het in standhouden en verbeteren van een goed woon-en leefklimaat. Maar wij kunnen dit niet alleen!

Het Dorpsplatform werkt samen met de gemeente Woerden en geeft gevraagd en ongevraagd advies over alles wat betrekking heeft op het leefklimaat in Harmelen. De gemeente van haar kant, verplicht zich om, bij het maken van nieuwe plannen, het Dorpsplatform om advies te vragen.

Het Dorpsplatform is er voor en door de inwoners van Harmelen. Om het leefklimaat van Harmelen optimaal te houden hebben wij uw inbreng wel nodig! Heeft u ideeën of plannen die onze leefbaarheid kunnen vergroten, of zou u actief willen worden binnen het Dorpsplatform, laat het ons weten.

Op onze website kunt u meer over ons lezen.:www.harmelen.nu . Onder de knop "contact" kunt u uw suggesties, vragen en opmerkingen aan ons doorgeven.

 

 

 


Lees verder

Deze website is gerealiseerd door Impressed webdesign en werkt met Slimbeheer 5